Η θάλασσα, πηγή ζωής, αναψυχής και οικονομικής ανάπτυξης στην Ελλάδα, στηρίζει μια ισχυρή ναυτιλία και τουριστική βιομηχανία που προσελκύει εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο. Οι Έλληνες, ζουν και δημιουργούν δίπλα στη θάλασσα από τη γέννησή τους. Και όμως κάθε χρόνο η Ελλάδα μετρά απώλειες ζωής στο νερό.
Σύμφωνα με δεδομένα του Safe Water Sports, κάθε χρόνο, κατά την τελευταία 5ετία, περίπου 378 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους σε δραστηριότητες που σχετίζονται με το υγρό στοιχείο στη χώρα μας
Ο Ιούλιος εκτιμάται ως ο μήνας με τα περισσότερα θανατηφόρα συμβάματα (32%).
Η πλειοψηφία των θανάτων συμβαίνει στη θάλασσα, σε απόσταση μικρότερη των 10 μέτρων από την παραλία, σε παραλίες χωρίς ναυαγοσωστική κάλυψη (το 64%).
Τα περισσότερα θύματα είναι Έλληνες (61%), άνδρες (67%), σε ποσοστό μάλιστα διπλάσιο από τις γυναίκες (33%). 8 στα 10 θύματα είναι άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών (80%).
4 παιδιά χάθηκαν από πνιγμό το 2025 στην Ελλάδα, ενώ το φετεινό καλοκαίρι έχει ήδη χάσει τη ζωή του ένα μικρό παιδί
Κατά τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), παγκοσμίως, κάθε χρόνο, χάνουν τη ζωή τους από πνιγμό 300.000 άνθρωποι και από αυτούς οι 75.000 είναι παιδιά < 5 ετών.
Ο πνιγμός αποτελεί την 4η συχνότερη αιτία θανάτου για παιδιά ηλικίας 1–4 ετών και την 3η συχνότερη αιτία θανάτου για παιδιά ηλικίας 5–14 ετών. Εκτιμάται δε, ότι για κάθε παιδί που χάνει τη ζωή του από πνιγμό, άλλα πέντε λαμβάνουν επείγουσα ιατρική φροντίδα λόγω μη θανατηφόρου
Ένα παιδί μπορεί κυριολεκτικά να πνιγεί σε «μια κουταλιά νερό».
Οι περισσότεροι πνιγμοί παιδιών ηλικίας κάτω του ενός έτους συμβαίνουν σε ρηχά νερά ακόμα και στη μπανιέρα.
Αυτονόητη η ανάγκη επίβλεψης. Τα μικρά παιδιά πρέπει να βρίσκονται πάντα σε απόσταση χεριού από έναν ενήλικα που είναι συνειδητά παρών και σε εγρήγορση, χωρίς περισπασμούς από κινητό, εφημερίδα ή συζήτηση.
Παρά τη σημαντική μείωση της θνησιμότητας από πνιγμό κατά περίπου 38% από το 2000 έως σήμερα, εξακολουθούν να συμβαίνουν περίπου 3,8 θάνατοι ανά 100.000 κατοίκους παγκοσμίως.
Ως Πνιγμός ορίζεται η αναπνευστική διαταραχή που προκαλείται από εμβύθιση σε υγρό και η οποία μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο, επιβίωση με νοσηρότητα ή επιβίωση χωρίς νοσηρότητα (WHO 2021).
Η είσοδος υγρού στους πνεύμονες είναι εξαιρετικά απειλητική κατάσταση, εμποδίζει τη φυσιολογική αναπνοή και ανταλλαγή των αερίων και οδηγεί σε υποξία.
Η διάρκεια βύθισης μικρότερη των 5 λεπτών σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου ή σοβαρής νευρολογικής βλάβης. Η άμεση έναρξη οξυγόνωσης, κατά το κρίσιμο χρονικό παράθυρο των πρώτων λεπτών, ακόμη και από παριστάμενους, είναι καθοριστική για τον περιορισμό της εγκεφαλικής βλάβης και τη βελτίωση της έκβασης.
Όλα τα άτομα που επιβιώνουν από περιστατικό πνιγμού, ακόμη και αν αρχικά είναι ασυμπτωματικά, απαιτούν ιατρική αξιολόγηση και παρακολούθηση για τουλάχιστον 24 ώρες, καθώς, ενδέχεται να εμφανίσουν σοβαρές αναπνευστικές επιπλοκές, όπως πνευμονικό οίδημα, ηλεκτρολυτικές διαταραχές, καρδιακές αρρυθμίες και νευρολογική βλάβη, λόγω της ευαισθησίας του εγκεφάλου στην έλλειψη οξυγόνου. Όσοι χρειάστηκαν ΚΑΡΠΑ θα πρέπει να εισάγονται στο νοσοκομείο για πλήρη αξιολόγηση.
Οι Παράγοντες κινδύνου για πνιγμό, σχετίζονται με τη συμπεριφορά του κολυμβητή, το περιβάλλον της παραλίας, τη θαλάσσια κυκλοφορία και τις καιρικές συνθήκες, είναι δε στην πλειονότητά τους προβλέψιμοι και αντιμετωπίσιμοι.
Παραλίες χωρίς ναυαγοσώστη, επικίνδυνος βυθός, αιχμηρά αντικείμενα, μέδουσες, αχινοί και άλλοι θαλάσσιοι οργανισμοί που μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμούς ή δηλητηριώδη νύγματα.
Ταχύπλοα σκάφη, jet ski, surf και canoe/kayak, ερασιτεχνική χρήση σκαφών και φουσκωτών, θαλάσσια αθλήματα που διεξάγονται κοντά σε λουόμενους.
Θαλάσσια ρεύματα, ισχυροί άνεμοι, κυματισμός, απότομες μεταβολές των καιρικών συνθηκών.
Το υγρό στοιχείο είναι απρόβλεπτο και με μια αδυσώπητη δυναμική που είναι αφελές να υποτιμούμε.
Η πλειονότητα των περιστατικών πνιγμού μπορεί να προληφθεί με σωστή εκπαίδευση, συνεχή επίβλεψη, χρήση κατάλληλου εξοπλισμού, τήρηση των κανόνων ασφαλείας, προνοητικότητα, εγρήγορση και έγκαιρη αναγνώριση των κινδύνων.
Απαραίτητη κρίνεται η συνεργασία της Πολιτείας, της εκπαιδευτικής κοινότητας και των επιχειρήσεων τουρισμού και αναψυχής, καθώς και η ευαισθητοποίηση, ενημέρωση και εκπαίδευση του κοινού, πρωτίστως των γονέων μικρών παιδιών και των ηλικιωμένων.
Ιδιαίτερα θετική προς αυτή την κατεύθυνση, η απόφαση του Υπουργείου Παιδείας να εντάξει το μάθημα της κολύμβησης και των βασικών αρχών ναυαγοσωστικής στο σχολικό πρόγραμμα.
Η γνώση και η κατάλληλη εκπαίδευση διαμορφώνουν πολίτες με δεξιότητες επιβίωσης, αντίληψης κινδύνου, αλλά και δυνατότητα αποτελεσματικής παρέμβασης σε κρίσιμες συνθήκες
ΑΝΝΑ Σ. ΤΖΩΡΤΖΗ MD, FCCP
ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ